İcra takibine itiraz ve itirazın iptali davası

Alacağını tahsil edemeyen kişinin ilk başvurduğu yol genellikle ilamsız icra takibi. Elde bir mahkeme kararı olmasa bile, alacaklının beyanıyla takip başlatılabiliyor. Ama bu kolaylığın bir karşılığı var: borçlu itiraz ederse takip duruyor ve uyuşmazlık yargıya taşınıyor.

Bu aşamada verilecek kararlar sürecin ne kadar süreceğini belirliyor. Yanlış yol seçimi, aylar süren bir gecikmeye ve yeniden başlamaya yol açabiliyor.

Ödeme emri ve itiraz süresi

Takip talebi üzerine icra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir.

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda süre daha kısadır: ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün. Çek, bono ve poliçeye dayalı takiplerde bu ayrıma dikkat edilmesi gerekir.

Süresi içinde yapılan itiraz, ilamsız takipte takibi kendiliğinden durdurur. Kambiyo senetlerine mahsus takipte ise durum farklıdır: itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz, icra mahkemesinin ayrıca durdurma kararı vermesi gerekir.

Alacaklının önündeki iki yol

Takip durduğunda alacaklının iki seçeneği var. İkisi farklı mahkemede görülüyor, farklı süreye tabi ve farklı ispat kurallarına sahip.

İtirazın iptali davası

Genel mahkemede açılan bir davadır. Süresi, itirazın alacaklıya tebliğ edildiği tarihten itibaren bir yıldır.

Bu yolun avantajı ispat serbestliği: alacaklı her türlü delille alacağını ispatlayabilir, tanık dinletebilir, bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Dezavantajı ise süresi — genel yargılama usulü uygulandığından dava uzun sürebilir.

İtirazın kaldırılması

İcra mahkemesinde istenir. Süresi, itirazın tebliğinden itibaren altı aydır.

Daha hızlı sonuçlanır, çünkü icra mahkemesi dar yetkili bir incelemeyle karar verir. Buna karşılık yalnızca kanunda sayılan belgelere dayanılabilir: imzası ikrar edilmiş veya noterlikçe onaylanmış borç ikrarını içeren senet, resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dâhilinde verdikleri belgeler gibi.

İcra inkâr tazminatı

İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse, borçlu alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Bu, itirazı caydırıcı kılan temel unsurdur.

Kural tek yönlü değildir. Alacaklının takibinde haksız olduğu ve kötü niyetle hareket ettiği anlaşılırsa, alacaklı aleyhine de benzer bir tazminata hükmedilebilir. Bu nedenle takip öncesinde alacağın varlığının ve miktarının belgelerle netleştirilmesi önemlidir.

Dava şartı arabuluculuk unutulmamalı

İtirazın iptali davası açmadan önce, alacağın hukuki niteliğine göre arabuluculuk zorunluluğu doğabilir.

• Ticari davalarda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri dava şartı arabuluculuğa tabidir.
• Kira ilişkisinden kaynaklanan alacaklarda da itirazın iptali davası açılacaksa arabuluculuk dava şartıdır. Ayrıntı için kira uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk yazısına bakabilirsiniz.
• İcra mahkemesinde istenen itirazın kaldırılması talebi bakımından arabuluculuk zorunluluğu bulunmaz.

Arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir. Bu durumda bir yıllık süre içinde kalınıp kalınmadığı ayrıca sorun hâline gelebilir.

Borçlu tarafında dikkat edilmesi gerekenler

Yedi günlük süre hak düşürücüdür. Kaçırılması hâlinde takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu durumda borçlunun elinde yalnızca menfi tespit davası gibi daha sınırlı yollar kalır.

Sürenin son gününü hukuki süre hesaplama aracıyla görebilirsiniz; araç resmî tatil kaydırmasını ve adli tatil uzatmasını uygular.

Alacaklı tarafında

Takip başlatmadan önce alacağın belgeye bağlı olup olmadığını değerlendirmek, sonraki yol seçimini belirler. Elde noter onaylı bir senet varsa süreç birkaç ayda sonuçlanabilir; belgesiz bir alacakta ise yıllara yayılan bir yargılama söz konusu olabilir.

İcra ve iflas hukuku alanındaki çalışmalara İcra ve İflas Hukuku sayfasından ulaşabilirsiniz.